“شهرها را نمی‌توان صرفاً با متراژ سیمان و آهن سنجید؛ آنچه به یک شهر معنا و ارزش واقعی می‌بخشد، کیفیت زندگی انسان‌هایی است که در آن نفس می‌کشند.” این جمله، نه یک شعار تبلیغاتی، بلکه چارچوب فکری مهندس منتجبی است که دو دهه از عمر حرفه‌ای خود را در صنعت ساختمان و توسعه املاک گذرانده است. مهندس امیرعلی منتجبی، مدیرعامل هلدینگ باگا ، در راستای روز جهانی شهرسازی ۲۰۲۶، در گفت‌وگویی تفصیلی با ما نشست تا از ضرورت عبور از “توسعه کالبدی صرف” به سمت “توسعه انسانی‌محور” بگوید. مهندس منتجبی معتقد است که کلان‌شهرهای امروز ایران بیش از هر زمان دیگری نیازمند یک تحول فکری و تغییر پارادایم هستند.
مهندس منتجبی سخن خود را با یک پرسش بنیادین آغاز می‌کند: “یک ساختمان، جزیره‌ای جدا افتاده از شهر نیست. یک پروژه زمانی موفق، ماندگار و دارای ارزش اقتصادی پایدار است که با محله، ترافیک، نور، محیط زیست و روابط اجتماعی پیرامونش هم‌نوا باشد.” مهندس منتجبی با اشاره به شعار امسال روز جهانی شهرسازی که بر “جوامع مطلوب با برنامه‌ریزی ساخته می‌شوند” تأکید دارد ، می‌افزاید: “ما در نسل جدید توسعه‌گری شهری معتقدیم که تراکم، هدف نیست؛ بلکه ابزاری است که باید هوشمندانه و متناسب با زیرساخت‌ها مدیریت شود.”
مهندس منتجبی با نگاهی انتقادی به رویکردهای گذشته می‌گوید: “برنامه‌ریزی شهری بدون مهندسی مالی و اقتصاد واقعی، صرفاً طراحی روی کاغذ باقی می‌ماند. ما باید بپذیریم که کیفیت در صنعت ساختمان، حاصل یک تصمیم منفرد نیست؛ نتیجه هماهنگی میان سرمایه‌گذاری، طراحی، ساخت، بهره‌برداری و ارتباط مؤثر با بازار است.”
یکی از مهم‌ترین مفاهیمی که مهندس منتجبی بر آن تأکید دارد، “زنجیره ارزش یکپارچه” است. مهندس منتجبی توضیح می‌دهد: “مراحل پروژه را نباید حلقه‌های گسسته دید. تصمیم در مرحله تأمین سرمایه، مستقیماً بر کیفیت طراحی اثر می‌گذارد؛ تصمیم در مرحله ساخت، بر هزینه و زمان بهره‌برداری اثر می‌گذارد. مدیریت یکپارچه می‌تواند تعارض‌ها و دوباره‌کاری‌ها را به حداقل برساند.”
مهندس منتجبی با اشاره به ساختار پنج‌بازویی باگا که شامل تأمین سرمایه، مطالعات و طراحی، ساخت و تجهیز، بهره‌برداری و بازاریابی و فروش است، می‌گوید: “این مدل سازمانی، نمونه عملی هم‌افزایی است. وقتی همه این حلقه‌ها تحت یک مدیریت واحد و با یک زبان مشترک کار کنند، نتیجه‌اش محصولی می‌شود که هم برای سرمایه‌گذار صرفه اقتصادی دارد و هم برای ساکن، تجربه‌ای باکیفیت خلق می‌کند” .
مهندس منتجبی در پاسخ به این پرسش که آیا کنترل هزینه و کیفیت در تضاد با یکدیگر نیستند، می‌گوید: “این یک تصور غلط رایج است. کنترل هزینه و زمان در تعارض ضروری با کیفیت نیست؛ هدف، طراحی فرایندهایی است که میان این معیارها تعادل برقرار کنند. ما باید از ادعاهای کلی مانند “بهترین” یا “بی‌رقیب” پرهیز کنیم و به جای آن، از شاخص‌های قابل اندازه‌گیری مانند دوام، عملکرد، آسایش و دقت اجرا صحبت کنیم.”
مهندس منتجبی با اشاره به چالش‌های پیش روی صنعت ساختمان ایران، صنعتی‌سازی و ماژولارسازی را به عنوان راهکارهای کلیدی برمی‌شمارد: “صنعتی‌سازی ساختمان به ما کمک می‌کند تا دقت، تکرارپذیری و کنترل اجرا را افزایش دهیم. این یعنی کاهش خطای انسانی و افزایش قابلیت پیش‌بینی پروژه. استانداردسازی و مدیریت فرایندی، ابزارهایی هستند که کیفیت را از یک اتفاق تصادفی به یک نظام قابل تکرار تبدیل می‌کنند.”
مهندس منتجبی به نقش فناوری‌های نوین نیز اشاره می‌کند: “استفاده از ابزارهای دیجیتال و واقعیت افزوده برای تجسم پروژه، پشتیبانی از تصمیم‌گیری و بهبود ارتباط با مخاطب، دیگر یک انتخاب لوکس نیست؛ یک ضرورت رقابتی است. آینده صنعت ساختمان در تسخیر فناوری، هوش مصنوعی و مدل‌های نوین تأمین مالی است؛ روش‌های سنتی دیگر پاسخگوی مقیاس و پیچیدگی نیازهای امروز نیستند.”
یکی از عمیق‌ترین بخش‌های گفت‌وگو، جایی است که مهندس منتجبی از “تجربه سکونت” سخن می‌گوید. مهندس منتجبی می‌گوید: “ارزیابی یک ساختمان به مشخصات فنی محدود نمی‌شود. دسترسی، آسایش، فضاهای مشترک، نگهداری و کیفیت استفاده روزمره، همه بخشی از کیفیت نهایی هستند. ما باید بپذیریم که افزایش تولید مسکن زمانی ارزشمندتر است که با توجه به کیفیت طراحی، ساخت و تجربه سکونت همراه باشد.”
مهندس منتجبی با اشاره به مفهوم “توسعه فضاهای مشاعی” توضیح می‌دهد: “طراحی فضاهای مشترک باید به عنوان بخشی از کیفیت استفاده از مجموعه مسکونی دیده شود، با توجه به نیاز، دسترسی و نگهداری. یک لابی خوب، یک فضای سبز نگهداری‌شده، یک مسیر پیاده‌روی ایمن، این‌ها جزئیات کوچکی نیستند؛ این‌ها همان چیزی هستند که یک خانه را به یک “خانه” تبدیل می‌کنند، نه فقط یک سرپناه.”
مهندس منتجبی معتقد است که یک پروژه ساختمانی فقط در محدوده زمین خود معنا پیدا نمی‌کند: “ارتباط آن با محیط پیرامونی نیز بخشی از ارزیابی توسعه است. ما نمی‌توانیم دیوارهای بلند بکشیم و بگوییم بیرون مهم نیست. شهر یک موجود زنده است و هر ساختمان، عضوی از این پیکره. توسعه املاک می‌تواند بر کیفیت فضای شهری و روابط میان ساختمان و محیط پیرامونی اثر بگذارد؛ این اثر باید در تصمیم‌های طراحی و توسعه دیده شود.”
مهندس منتجبی در پاسخ به این پرسش که چگونه می‌توان این نگاه را در مقیاس کلان پیاده کرد، می‌گوید: “چالش‌های صنعت ساختمان معمولاً با اقدام منفرد حل نمی‌شوند و به گفت‌وگو و همکاری میان تخصص‌ها و نهادها نیاز دارند. ما به یک “دیپلماسی صنفی” نیاز داریم؛ یعنی ایجاد مسیر گفت‌وگو میان بازیگران دارای منافع یا دیدگاه‌های متفاوت. همکاری راهبردی با سازمان‌ها و شرکت‌ها بر پایه هدف، نقش و منفعت روشن، می‌تواند فرصت‌سازی کند و معایب صنعت را برطرف نماید.”
مهندس منتجبی با دقت میان انواع “پایداری” تفکیک قائل می‌شود: “در کاربرد واژه “پایداری”، منظور باید مشخص باشد: دوام فنی، تداوم اقتصادی یا ملاحظات محیطی و شهری. ما نباید از این واژه به صورت مبهم و شعاری استفاده کنیم.” مهندس منتجبی پایداری اقتصادی را توان تداوم اقتصادی فعالیت از طریق مدیریت منابع، هزینه، ریسک و بازده تعریف می‌کند و می‌افزاید: “کیفیت باید در کنار کنترل هزینه، زمان، ریسک و بهره‌وری تعریف شود؛ نه به عنوان هزینه‌ای جدا از منطق اقتصادی پروژه. این یک تعادل هوشمندانه است، نه یک انتخاب صفر و یکی.”
مهندس منتجبی به اهمیت “ساخت برای آیندگان” نیز اشاره می‌کند: “توجه به دوام، قابلیت استفاده بلندمدت و ارزش آتی پروژه، بخشی از مسئولیت ما در قبال نسل‌های بعدی است. ما امروز تصمیم می‌گیریم که شهر فردا چه شکلی باشد. این تصمیم، یک مسئولیت اخلاقی است، نه فقط یک محاسبه اقتصادی.”
در پایان این گفت‌وگو، مهندس منتجبی با لبخندی محو و نگاهی جدی می‌گوید: “روز جهانی شهرسازی، یادآور یک حقیقت ساده است: “ساختن بیشتر، لزوماً به معنای بهتر ساختن نیست”. شهر آینده را با آرزوها نمی‌سازیم؛ آن را با کیفیت انتخاب‌ها، شجاعت در تصمیم‌گیری و مسئولیت‌پذیری امروزمان شکل می‌دهیم.”
مهندس منتجبی تأکید می‌کند: “ما در باگا، مسیر خود را انتخاب کرده‌ایم: مسیری که کیفیت را نه به عنوان یک شعار، بلکه به عنوان یک نظام، یک فرایند و یک فرهنگ سازمانی می‌بیند. ما معتقدیم که کیفیت ساختمان از هماهنگی تصمیم‌ها در تمام مراحل پروژه شکل می‌گیرد؛ از سرمایه‌گذاری و طراحی تا ساخت و بهره‌برداری. و این، تنها راه ساختن شهرهایی است که شایسته زندگی انسان‌ها باشند.”
آنچه در هویت حرفه‌ای مهندس منتجبی نقش بسته، در این کلام خلاصه می‌شود: شهر بهتر، زندگی بهتر. و این، وعده‌ای است که امیرعلی منتجبی و تیم باگا، هر روز در پروژه‌های خود آن را تمرین می‌کنند.
