بر اساس بررسیهای بهعملآمده، وضعیت نظافت شهری در بخشهای مختلف تهران تصویری متناقض از عملکرد شهرداری ارائه میدهد. در حالی که مدیران شهری بارها از ارتقای خدمات مکانیزه و افزایش نیروهای رفت و روب سخن گفتهاند، در بسیاری از محلهها زبالههای رها شده، لکههای آلودگی و نظافت نامنظم معابر همچنان به چشم میخورد. این فاصله میان ادعا و واقعیت، پرسشهای جدی درباره کارآمدی ساختار خدمات شهری ایجاد کرده است.
کارشناسان معتقدند مسئله تنها کمبود نیرو نیست؛ بلکه نبود نظام نظارتی مؤثر بر پیمانکاران خدمات شهری، یکی از عوامل اصلی افت کیفیت خدمات محسوب میشود. قراردادهای پرهزینهای که هر ساله منعقد میشوند، خروجی قابل قبولی در سطح شهر ایجاد نکردهاند و همین موضوع شائبه ناکارآمدی در مدیریت منابع را تقویت کرده است. شهروندان بارها گزارش دادهاند که در برخی معابر، نظافت تنها در ساعات خاصی انجام میشود و بخش قابل توجهی از روز، زبالهها بدون رسیدگی باقی میمانند.
نکته قابل تأمل، اختلاف محسوس سطح خدمات میان مناطق مختلف است. برخی مناطق مرکزی از نظافت مستمر برخوردارند، اما در محلههای کمبرخوردار وضعیت کاملاً متفاوت است. این تفاوتها نهتنها نشانه ضعف برنامهریزی است، بلکه نشان میدهد عدالت در توزیع خدمات شهری بهدرستی رعایت نمیشود. در چنین شرایطی، تأکید صرف مدیریت شهری بر فرهنگسازی شهروندان، بیشتر شبیه انتقال مسئولیت از نهاد اجرایی به مردم به نظر میرسد.
از منظر محیط زیستی نیز ادامه این وضعیت نگرانکننده است. انباشت پسماندهای سطحی میتواند به افزایش آلودگیهای ثانویه و حتی تشدید مشکلات بهداشتی منجر شود. کارشناسان میگویند شهرداری تهران به جای ارائه آمارهای کلی، باید شاخصهای دقیق و قابل ارزیابی از عملکرد پیمانکاران منتشر کند؛ اقدامی که تاکنون کمتر شاهد آن بودهایم.
در نهایت، مسئله نظافت شهری به آزمونی جدی برای مدیریت شهری تبدیل شده است. اگر فاصله میان وعدهها و واقعیت میدانی کاهش نیابد، اعتماد عمومی بیش از پیش آسیب خواهد دید؛ اعتمادی که بازسازی آن بسیار دشوارتر از پاکسازی خیابانهاست.
